در حال پالایش مطالب میباشیم تا اطلاع ثانوی مطلب قرار نخواهد گرفت.
    توجه : تمامی مطالب این سایت از سایت های دیگر جمع آوری شده است. در صورت مشاهده مطالب مغایر قوانین جمهوری اسلامی ایران یا عدم رضایت مدیر سایت مطالب کپی شده توسط ایدی موجود در بخش تماس با ما بالای سایت یا ساماندهی به ما اطلاع داده تا مطلب و سایت شما کاملا از لیست و سایت حذف شود. به امید ظهور مهدی (ع).

    معنی گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

    1 بازدید

    معنی گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید را از سایت نکس درجه دریافت کنید.

    شرح درس مهر ووفا فارسی دهم

    در س ششم :مهر و وفا

     قالب : غزل        

    نوع ادبی : غنایی (مناظرةعرفانی )

     ردیف : آید   

     قافیه : سر ، بر ،کم تر ، دیگر ، رهبر ، دلبر ، بنده پرور ، در ، سر

    در غزل صنعت سؤال و جواب ( مناظره ) مراعات شده است .

    گفتم غم تو دارم گفتا غمت سر آید          گفتم که ماه من شو  گفتا اگر برآید

    قلمرو زبانی

    سرآمدن : چنان که امروز هم به کار می رود یعنی پایان یافتن ، به انجام رسیدن ، در مقطع (بیت پایانی) همین غزل آمده است : گفتم زمان عشرت دیدی که چون سرآمد .

    قلمرو ادبی

    برآید : ایهام دارد : 1- اگر امکان داشته باشد ، اگر حاصل شود    2- اگر طلوع شود ، یعنی ، اگر ماه جرئت داشته باشد در مقابل من طلوع و جلوه گری کند .

    سر و بر : جناس     

    تشبیه (تو مثل ماه من باش )

    تکرار :گفتم و گفتا

    قلمرو فکری

    معنی : گفتم به اندوه جدایی تو گرفتارم  گفت : غم تو به پایان می رسد . به یار گفتم که ماه تابان شب تار من باش . پاسخ داد اگر دست دهد و ممکن شود .

      # معشوق ناز می کند و معشوق نیاز

    گفتم ز مهر ورزان رسم وفا بیاموز            گفتا زخوبرویان این کار کمتر آید

    قلمروزبانی

    مهرورزان : عاشقان  

    خوبرویان  : عاشقان  

    کمتر : قید (هرگز)

    قلمرو فکری

    معنی بیت:از عاشقان رسم وفاداری بیاموز . پاسخ داد : از زیبا رویان این کار هرگز ساخته نیست .

    #  بی وفایی زیبارویان در سراسر ادب فارسی دیده می شود.

    گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم         گفتا که شبرو است او از راه دیگر آید

    قلمروزبانی

    خیال :آرزو،فکر،   تصورچیزی در ذهن، هنگامی که پیش چشم نباشد.  

    شبرو :شب بیدار،راهزن

    قلمرو ادبی

    خیالت شب رو است  تشخیص خیال تو مثل انسانی است که شب راه می رود.

    راه بر خیال بستن: تشخیص

    از راه  دیگر آمدن خیال: تشخیص

    قلمرو فکری

    معنی :به یار خطاب کردم که صورت خیالی تو را در عرصه ی فکر راه نخواهم داد. پاسخ داد که خیال من شبگردی عیار و چابک دست است و به طریق دیگر در آید و دل تو را برباید.

    # عاشق راه گریزی از خیال معشوق ندارد.

    گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد                             گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

    قلمروزبانی

    زلف: موی سر ،گیسو

    گمراه: (دراین جا )آواره، سرگردان

    آید: (دراینجا) شدن فعل اسنادی است و رهبر مسند است

    در  مصراع دوم پرش ضمیر وجود دارد ضمیر«ت» مضاف الیه رهبر است.(در مصراع اول پرش ضمیر نداریم.)

    قلمرو ادبی

    بوی زلف رهبر تو می شود (تشخیص )

    بو ایهام دارد:1. امید و آرزو           2 رایحه

    قلمرو فکری

    معنی:به یار گفتم که بوی دلفریب گیسوی تو مرا در جهان به بیراهه کشید. پاسخ داد اگر آگاه شوی این گمرهی عین راه یافتگی است و خود مایه ی راهنمایی تو خواهد شد .

    # شاید مراد از بوی زلف کثرت جهانی باشد که سرانجام تو را به وحدت رهبری خواهد کرد.

    #عشق راهنمای عاشق است.

    گفتم خوشا  هوایی کز باد صبح خیزد                            گفتا خنک نسیمی کز کوی دلبر آید

    قلمروزبانی

    خُلد: بهشت

    خُنَک: خوشا،نیکا

    خُنَک و  خوشا شبه جمله هستند.

    خوشا: الف در خوشا نشانة گثرت و تعجب است.

    قلمرو ادبی

    خنک در مصراع دوم ایهام تناسب دارد و دومعنی از آن بر می آید . 1- مترادف با خوشا که در مصراع اول به کار رفته .  (معنی در این بیت)          2- سرد مطبوع که   با نسیم تناسب دارد

    قلمرو فکری

     معنی:گفتم خوشا به هوایی که از باغ بهشت  بر می خیزد . پاسخ داد خوشا به نسیمی که از کوی دلبر می وزد.

    # روح نواز بودن نسیم کوی معشوق

    گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت          گفتا تو بندگی کن کاو بنده پرور آید

    قلمروزبانی

    نوش: شهدو عسل،خوشگوار

    لعل: سنگی گران قیمت که در جواهر سازی کاربرد دارد ورنگ سرخ آن معروف است.

    قلمرو ادبی

    لعل استعاره از لب   

     لعلت ما را به آرزو کشت : تشخیص   

     بندگی و بنده پرور : اشتقاق و تناسب

    نوش لعل : تشبیه هم دارد       لعل چون نوش (= عسل )

    قلمرو فکری

    معنی:گفتم که لبت که چون عسل شیرین است ما را در آرزوی وصال خود کشت . پاسخ داد تو شرط بندگی را به جای آور لطف او شامل حال بنده می شود.

    # حافظ در غزل دیگری می فرماید :

    تو بندگی چو گدایان به شرط مزد مکن           که خواجه خود روش بنده پروری داند

    # بندگی درگاه معشوق به امید وصال

    گفتم دل رحیمت کی عزم صلح دارد         گفتا مگوی با کس تا وقت آن در آید

     قلمروزبانی

    رحیم : مهربان

    عزم: قصد،تصمیم

    درآید :فرابرسد

    قلمرو ادبی

    مصراع اول : تشخیص

    قلمرو فکری

     معنی:گفتم دل مهربانت کی قصد آشتی با ما دارد. گفت : این را با کسی در میان مگذار تا وقت آن فرا رسد.   

    #مصراع اول عاشق «بخشش و عنایت » از معشوق می خواهد در مصراع دوم ،معشوق ،عاشق زا به راز داری دعوت می کند.

    گفتم زمان عشرت ،دیدی که چون سرآمد               گفتا خموش حافظ ،کاین غصّه هم سر آید

    قلمروزبانی

    عشرت: خوش گذرانی

    چون: چگونه

    قلمرو ادبی

    عشرت و غصّه:تضاد

    قلمرو فکری

    معنی:گفتم دیدی که روزگار عشرت و شادکامی چگونه به پایان آمد . گفت : حافظ خاموش باش زیرا این اندوه  

    # عشرت: هم کلامی با معشوق         

    #غصّه: جدا شدن از معشوق

    #امیدواری به سپری شدن ایام هجران و ثابت نبودن احوال عالم

    منبع مطلب : jamemehr90.blogfa.com

    مدیر محترم سایت jamemehr90.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    معنی بیت های درس ششم:مهر و وفا

    بیت 6:گفتم که نوش لعلت مارابه ارزو کشت                   گفتا تو بندگی کن کاو بنده پرور اید

    گفتم:<که ارزوی لب شیرین تو (ارزوی وصال تو )مارا کشت.گفت:<تو وظیفه یبندگی خودت را انجام بده "او(معشوق/خداوند)تورا مورد توجه و عنایت قرار میدهد.

    مفهوم بیت:امید وصال به معشوق و خداوند به شرط بندگی کردن و فرمان پذیرفتن است.

    منبع مطلب : sangardanesh.blogfa.com

    مدیر محترم سایت sangardanesh.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    شرح و توضیح شعر مهـــر و وفــــا

    گفتم غم تو دارم گفتا غمت سر آید               گفتم که ماه من شو گفتا اگر برآید

    گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز                   گفتا ز خوبرویان این کار کمتر آید

    گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم                    گفتا که شب رو است او از راه دیگر آید

    گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد              گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر آید

    گفتم خوشا هوایی کز باد صبح خیزد              گفتا خنک نسیمی کز کوی دلبر آید

    گفتم که نوش لعلت ما را به آرزو کشت           گفتا تو بندگی کن کو بنده پرور آید

    گفتم دل رحیمت کی عزم صلح دارد               گفتا مگوی با کس تا وقت آن درآید

    گفتم زمان عشرت دیدی که چون سر آمد        گفتا خموش حافظ کاین غصه هم سر آید

    قالب شعر : غزل           شاعر : حافظ

    1-  سر ، بر  : قافیه    /  آید ، آید : ردیف            غم : مجاز از عشق        غم تو دارم = به غم هجران تو گرفتارم          سر آمدن = پایان پذیرفتن -، آرایه کنایه           ماه = ماه‌رو ، استعاره از معشوق زیبا رو         برآید: 1= طلوع کند. 2 امکان پذیر باشد( آرایه ایهام دارد ).          معنی بیت : به دلبر گفتم ؛ به غم هجران تو دچارم ، گفت ؛ غمت به پایان می‌رسد . گفتم ؛ بیا و یار زیباروی من باش ، گفت : اگر مقدور و امکان پذیر باشد . (یعنی امکان پذیر نیست).

    2- مهرورزان = اهل محبت ، عاشقان، آرایه کنایه         وفا = عهد و پیمان را نگه داشتن ، بر سر پیمان بودن         خوبرویان = زیبارویان،  آرایه کنایه        کمتر : قید         کمترآید = کمتر بر می‌آید ، امکان پذیر نمی‌باشد / در بعضی از نسخه‌ها "ماهرویان" به جای"خوبرویان"    آمده که با توجه به معنای دیگر "مهر" (خورشید) در مصرع قبل زیباتر و حافظانه‌تراست ، در این صورت بین "مهر" و "ماه" ایهام تناسب رعایت شده‌است .        معنی بیت : گفتم از عاشقان و اهل محبت آیین وفاداری یاد بگیر (با ما وفاداری کن) . گفت ؛ از زیبارویان کمتر وفاداری برمی‌آید.    نکته : در ادبیات عاشقانه و تغزلی ما وفاداری از زیبارویان توقع داشتن عبث است ، سعدی و حافظ   ابیات زیادی در این زمینه دارند . معشوق کارش ناز کردن است و تن به وصال نمی‌دهد تا اشتیاق عاشق بیشتر شود ، تا آنجا که جز معشوق چیزی نبیند و همه او شود، ناز درخور معشوق است و نیاز شایسته‌ی عاشق : « چو یار ناز نماید شما نیاز کنید »  از طرفی وصال نباید در نظر عاشق کوچک و آسان جلوه نماید 

    3- خیال = نقش ، تصویر   نظر = دیدن ، تماشا     راه نظر = چشم      شب‌رو = شب بیدار ، راهزن ، عیّار ) خیال تصویری است که در ذهن نقش می‌بندد و حافظ می‌داند که خیال تصویر عینی نیست که از راه چشم وارد شود ، می‌خواهداین را از زبان معشوق بیان کند .  راه بر خیال بستن ، شبرو بودن خیال ، از راه دیگر آمدن خیال : آرایه تشخیص و کنایه  معنی بیت : گفتم ؛ چشمم را بر فکر و خیالت می‌بندم و به تو فکر نمی کنم ، گفت ؛ نقش و تصویر من عیّار و چابک است و از راه دیگر وارد می‌شود . ( عشق و محبت معشوق از راه دل وارد می‌شود) 

    4- زلف = در اصطلاح حجاب است و از تعیّنات،آرایه مجاز جز به کل   بوی زلف = استعاره از دلبستگی و کثرت است     بو : آرایه ایهام : 1- رایحه 2- امید و آرزو    هم = همچنان    ت در اوت : مضاف الیه برای رهبر است   آید : فعل اسنادی به معنی شدن  و رهبر مسند جمله است   معنی بیت : گفتم که بوی خوش و دلفریب زلف تـو مرا به بیراهه کشانده‌است ، گفت ؛ اگر خوب توجه کنی بوی زلف من راهنمای تو به سوی من است . ( اگر خوب توجه کنی همین کثرت است که ترا به وحدت رهنمون می‌شود . (

      

    5- خوشا = شبه جمله به معنی چه نیکوست   خلد : بهشت    بادصبح = نسیم صبحگاهی ، باد صبا    خنک = شبه جمله است و آرایه ایهام تناسب دارد به معنی 1- خوشا ، آفرین ،مبارک است 2- سرد و مطبوع که در این بیت مد نظر نیست و با نسیم تناسب دارد / در حافظ خانلری به جای "بادصبح" ، "باغ عشق" و در بعضی نسخ "باغ خُلد" آمده که "باغ خُلد" زیباتر و حافظانه تر است .  معنی بیت : گفتم ؛ چه هوای نیکویی از باد صبحگاهی (از باغ بهشت) بر می‌خیزد . گفت ؛ نسیمی که از کوی یار می‌آید نیکوتر و مبارک‌تر است .

    6- نوش = شهد ، شیرینی، آرایه استعاره    لعل = استعاره از لب   آرزو = اشتیاق )  "نوش لعل" را هم می‌توان شیرینی لب گرفت و هم لب شیرین .   تناسب دارد با بیت  : « تو بندگی چو گدایان به شرط مزد مکن  /  که خواجه خود روش بنده‌پروری داند »  مفهوم بیت تاکید دارد بر اطاعت وفرمان پذیر بودن  معنی بیت : گفتم ؛ که لب شیرین تو ما را در اشتیاق خودش کُشته است . گفت ؛ تو بندگی خودت را انجام بده او ( معشوق یا لب )سرانجام تو را مورد لطف قرار خواهد داد

    7- رحیم = صفت برای دل ، مهربان ) محبت و عشق با حواسّ پنجگانه محسوس نیست و همانگونه که در بیت سوم گفتیم تنها با دل درک می‌شود پس نباید بر زبان آید و دیگران هم با بیان زبان ، عشق و محبت را نمی‌فهمند از این رو ست که کسی که عاشق نشده ، عشق و عاشقی را درک نمی‌کند و آن را دیوانگی می‌نامد .  عزم : قصد ، تصمیم   درآید : فرا رسد  مفهوم بیت تاکید دارد بر طلب عنایت و بخشش معنی بیت : گفتم ؛ دل مهربانت ( شاید به طنز و طعنه صفت مهربان را آورده) چه زمانی قصد آشتی دارد؟  گفت ؛ این راز (عاشقی) را به کسی مگو تا زمان آشتی فرا برسد .

    8-عشرت = ، خوش گذرانی ، عیش ، کامرانی ، عشرت و کامرانی مخصوص ایام جوانی است، در اینجا حافظ حسرت هدر رفتن جوانی را می‌خورد . معنی بیت : گفتم ؛ دیدی چگونه روزگار جوانی و کامرانی گذشت و وصال حاصل نشد ؟ گفت ؛ خاموش باش (گله نکن) که این حسرت و اندوه تو پایان می‌پذیرد . ( ایام وصال تو هم فرا خواهد رسید . )

     در این غزل "آرایه سؤال و جواب" تا آخر کاملاً رعایت شده‌است .   

     ..............................

    ویژگی عاشق و معشوق در غزل حافظ :

    عاشق خواهان رسیدن به معشوق است   / معشوق بی توجه به نیاز عاشق است

    عاشق به دنبال وفاداری معشوق است       / معشوق بی وفا و پیمان شکن است

    عاشق بی قرار و ناشکیبا است                / معشوق نامهربان و حاضر جواب

    منبع مطلب : sedayeadab.blogfa.com

    مدیر محترم سایت sedayeadab.blogfa.com لطفا اعلامیه بالای سایت را مطالعه کنید.

    جواب کاربران در نظرات پایین سایت

    مهدی : نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    میخواهید جواب یا ادامه مطلب را ببینید ؟
    یاسمن کوچکی 1 ماه قبل
    0

    به یار گفتم که بوی دلفریب گیسوی تو مرا در جهان به بیراهه کشید.پاسخ داد اگر آگاه شوی،این گمراهی عین راه یافتگی است و خود مایه ی راهنمایی تو خواهد شد‌.

    مهدی 1 سال قبل
    1

    نمیدونم, کاش دوستان در نظرات جواب رو بفرستن.

    برای ارسال نظر کلیک کنید